احمد غزالى

مقدمه 4

مكاتبات خواجه احمد غزالى با عين القضات همدانى ( فارسى )

است از احساسات و مهر و علاقه او به شيخش نه حكايت رابطه او و شيوه برخوردش و گفت‌وگوهايش با وى يا تعاليمى كه از او فراگرفته و فتوحاتى كه بر اثر ارادات عميق خود از پرتو نظر شيخ بدانها نايل آمده است . مطالبى كه در مشافهه ميان يك شيخ و سالك رد و بدل مىشده چيزى است كه هرگز اميد بازيافتن آنها نمىرود ، مگر اينكه شخصى پاره‌اى از آنها را در جائى ثبت كرده باشد . اما آنچه را كه بدليل بعد مسافت از طريق‌نامه ميان مشايخ و مريدان ايشان رد و بدل مىشده ممكن است جسته و گريخته پيدا شود ، و هرگاه چنين سندى از بزرگان صوفيه بدست آيد كمك مهمى به شناخت شخص ايشان و رابطه‌شان باهم و نحوهء تعليم و تعلّم و رموز و نكاتى كه در طريقه آنها بوده است خواهد كرد . يكى از مهم‌ترين اسنادى كه در اين خصوص از دست حوادث بىامان تاريخ مصون مانده نامه‌هائى است كه ميان خواجه احمد غزالى و مريد و شاگردش عين القضاة همدانى رد و بدل شده است . اين نامه‌ها كه هيچيك از آنها تاكنون به چاپ نرسيده است بطور كلى نشان‌دهندهء وظيفهء مهمى است كه يك استاد نسبت به شاگردش داشته ، و آن همانا حل مشكلات و مسائلى بوده كه در طول سفر معنوى براى سالك پيش مىآمده است . قبل از اينكه خصوصيات اين اسناد و اهميت آنها را بيان كنيم ، بهتر است اجمالا نكته‌اى چند درباره اين شيخ و مريد از باب تذكر نقل كنيم . خواجه احمد غزالى برادر حجت الاسلام امام محمد غزالى ( 450 - 505 ه . ) يكى از مشايخ بزرگ نيمهء قرن پنجم و اوائل قرن ششم هجرى است . وى كه دو سه سال پس از برادرش محمد در طابران طوس به دنيا آمده